De gelaafde dorstig maken

De werken van barmhartigheid zijn gebaseerd op een tekst in het evangelie van Matteüs. Het betreft het helpen van mensen in acute noodsituaties. De traditionele uitleg van de tekst verplicht christenen werken van barmhartigheid te verrichten voor het behoud van hun ziel in de eeuwigheid. Deze veronderstelde verplichting, die ook in seculiere vorm nog steeds actief is in de westerse cultuur, heeft er door de eeuwen steeds weer toe geleid dat de belangen van de donateur die van de noodlijdende overvleugelen.

Het verhaal in Matteüs 25, 31-46 speelt zich af aan het einde der tijden. De Mensenzoon scheidt de (slechte) bokken van de (goede) schapen aan de hand van wat ze wel of niet hebben gedaan: de hongerigen te eten geven, de dorstigen te drinken geven, de vreemdelingen onderdak geven, de naakten kleden, de zieken en de gevangenen bezoeken. (In de middeleeuwen werd nog het begraven van de doden als zevende werk toegevoegd) Wie dat alles heeft gedaan mag het ’Koninkrijk‘ betreden, wie dat niet heeft gedaan gaat naar de ‘eeuwige straf’.

De Bijbeltekst lijkt op het eerst gezicht glashelder, maar wanneer je wat beter leest, vallen een aantal vreemde zaken op. De tekst lijkt bijvoorbeeld geen enkele ruimte te laten voor een maatschappij waarin niemand gebrek lijdt. Want als er niemand gebrek lijdt, wie heeft er dan nog de mogelijkheid om door goede werken in de hemel te komen? In de middeleeuwen werd daaruit de voor de hand liggende conclusie getrokken dat God het zo heeft bedoeld: de armen zijn er om de rijken de kans te geven om via het verrichten van liefdadigheid een plekje in de hemel te veroveren. Aan die inrichting van de maatschappij mag dus niets worden veranderd.

Een ander opvallend aspect van de tekst is dat zowel de schapen als de bokken geen idee hebben dat ze iets goed dan wel verkeerd hebben gedaan. Dit niet-weten neemt een groot gedeelte van de tekst in beslag waarbij twee keer alle werken van barmhartigheid worden opgesomd. In de kerkelijke en theologische uitleg lijkt dat niet-weten echter nooit een grote rol te hebben gespeeld. De Schotse theoloog en filosoof Donald MacKinnon stelt een andere interpretatie van de tekst voor waarin dat niet-weten juist van cruciaal belang is.

Naar Kevelaer!

Nederlandse pelgrims in een Duits bedevaartsoord

Fotoboek

Spaanse rituelen

Boek: Spaanse Rituelen

De aartsbisschop van Utrecht voorziet dat er in 2028 nog maar tien rooms-katholieke kerken over zullen zijn in zijn bisdom, dat het grootste van Nederland is, en radicale moslims denken met geweld tegen de westerse samenleving de wereld naar hun hand te kunnen zetten. Zowel de bisschop als de moslim houdt uit gemakzucht vast aan de overtuiging dat hij de waarheid van God in pacht heeft gekregen. De een zoekt zijn toevlucht in vrome apathie en de ander in vrome agressie, maar in beide gevallen is er sprake van een ontluisterend gebrek aan inventiviteit en aanpassingsvermogen aan een wereld die voortdurend in verandering is.

In essays over theater, christologie, sport, broederschappen, kunst, religieus geweld en stieren worden in dit boek oude ideeën afgestoft en nieuwe voorgesteld.

Aan de hand van de rituelen van de Goede Week in een Andalusisch stadje wordt geschetst hoe het christendom met middelen uit zijn eigen traditie zou kunnen transformeren tot een wereldbeschouwing voor de eenentwintigste eeuw.

Lees hier verder 

Bij dit boek hoort een documentaire op video

Klik hier voor de documentaire.

Klik hier voor het complete videomateriaal

 

 

 

De god van het lopen  

De monnik, de sporter en de weg naar verlichting 

 

In een boeddhistisch klooster op een berg ten noordoosten van Kyoto wonen monniken die lopen om tot verlichting te komen. Leerlingen moeten 100 nachten achtereen een 35 kilometer lange voettocht over de berg maken. Wie daardoor de smaak van het lopen te pakken heeft gekregen, kan bij de leiding van het klooster, dat Enryakuji heet, een verzoek indienen om te mogen beginnen aan een twaalf jaar durende retraite, waarin duizend nachtelijke tochten over de berg moeten worden gemaakt. De lengte van die nachtelijke pelgrimages loopt op tot meer dan 80 kilometer per etmaal. Wie de pelgrimage van duizend nachten heeft volbracht, wordt een ‘levende boeddha’. In dit boek wordt uitgezocht wat de relatie is tussen deze boeddhistische monniken en de Amerikaanse indianen, die ook lange afstanden liepen als onderdeel van hun religieuze rituelen, en wat hun beider relatie is met de moderne westerse lopers. De evolutiebiologie vormt de basis waarop deze drie groepen lopers met elkaar vergeleken worden.

Lees hier meer

 

 

De monnik, de god, de berg en de stad

De wereld van de kaihōgyōmonniken

Fotoboek

 

  

IMG

 

 

De dorsvloer van de Jebusiet

De betekenis van heiligdommen in de westerse cultuur

 

‘De dorsvloer van de Jebusiet’ beschrijft een reis in drievoud langs een reeks heiligdommen in Europa en het Midden Oosten. De eerste reis is de fysieke reis van de auteur langs de heiligdommen, waarvan ze verslag doet. De tweede reis is een tocht door de geschiedenis van het christendom. In de verschillende heiligdommen zijn nog de verschillende stadia van ontwikkeling van het christendom door de eeuwen heen waar te nemen. De derde reis is een reis door de menselijke geest. Waarom pelgrimeerden mensen naar een bepaald heiligdom? Wat verwachtten ze van hun pelgrimage? En hoe komt het toch dat pelgrimages in vrijwel alle godsdiensten voorkomen? Welke universeel menselijke behoefte zit er achter die kennelijk onweerstaanbare drang tot pelgrimeren?

Lees hier meer

 

 

 

proefschrift

 

Heilige kracht wordt door beweging losgemaakt

Over pelgrimage, lopen en genezing

Pelgrimage is altijd een omstreden fenomeen geweest binnen het christendom. Waarom zou je naar een verafgelegen oord reizen om een alomtegenwoordige god te ontmoeten? Tegelijkertijd heeft het christendom vrijwel vanaf het begin heilige plaatsen en pelgrimages daar naartoe gekend. Een paradox die vragen oproept. Kennelijk weegt de drang van de mens om te pelgrimeren zwaarder dan de bezwaren van kerk en theologie. Dat, en het feit dat het ritueel van de pelgrimage in vrijwel alle godsdiensten voorkomt, doet vermoeden dat de pelgrimage een universeel menselijk fenomeen is en zijn oorsprong diep in de menselijke geest vindt. ‘Heilige kracht wordt door beweging losgemaakt’ is een met moderne wetenschap onderbouwd pleidooi voor een theologie van de pelgrimage.

Lees hier meer